Bazı meseleler vardır ki hukukun sınırlarını aşar, doğrudan toplumun vicdanına dokunur ve çözüme kovuşmadığı sürece huzursuz devam eder. Sokak hayvanları konusu da bunlardan biri. Son yıllarda artan saldırı vakaları, vatandaşların güvenlik kaygıları, yerel yönetimlerin yetersizlikleri ve hayvan hakları savunucularının tepkileri derken konu uzun süredir ülke gündeminin üst sıralarında yer alıyor ve son bulmayan problemler sebebiyle süreç bu şekilde devam ediyor.

İşte tam bu atmosferde Danıştay 10. Dairesi’nin sahipsiz hayvanlara ilişkin bir bakanlık genelgesini iptal etmesi dikkat çekici bir gelişme oldu.

Kararın ardından sosyal medyada yine iki farklı cephe oluştu. Bir kesim kararı hayvan hakları açısından önemli bir kazanım olarak değerlendirirken, diğer kesim kamu güvenliği bakımından endişelerini dile getirdi. Oysa kararın özüne bakıldığında Danıştay’ın tartıştığı konu, sokak hayvanlarından çok daha temel bir mesele olan “İdarenin hukuki sınırları”.

Hukuk devletinde amaç ne kadar haklı görünürse görünsün, kamu otoritesi ancak kanunun verdiği yetki çerçevesinde hareket edebilir. Bakanlıklar genelgeler yayımlayabilir, uygulamaya yön verebilir; ancak kanunun öngörmediği sonuçlar doğuracak şekilde hareket edemez. Danıştay’ın verdiği karar da tam olarak bu ilkeyi hatırlatıyor.

Aslında karar, son yıllarda sıkça karşılaştığımız daha büyük bir sorunun da yansıması. Toplumsal baskının arttığı dönemlerde hızlı çözüm beklentisi, bazen hukuki usullerin ikinci plana itilmesine yol açabiliyor. Oysa hukuk devletinin gücü, kriz anlarında bile kurallara bağlı kalabilmesinden gelir. Aksi halde asıl amacında korunması mümkün olmaz.

Sokak hayvanları meselesi ise yargı kararlarıyla çözülebilecek kadar basit bir konu olmadığı gibi çözüme kovuşma sürecinin tamamlanmadığını söyleyebileceğimiz bir konu. Belediyelerin etkin kısırlaştırma politikaları geliştirmesi, sahiplendirme mekanizmalarının güçlendirilmesi, hayvan terk edilmesinin önlenmesi ve merkezi idarenin uzun vadeli bir strateji oluşturması gerekiyor. Aksi hâlde her yeni düzenleme başka bir tartışmanın kapısını aralayacak ve sorun devam mevcut durumda olduğu gibi devam edecektir.

Danıştay’ın kararı bir tarafın kazanıp diğer tarafın kaybettiği bir mücadele olarak okunmamalı. Bu kararın asıl mesajı şu: Kamu güvenliği de önemlidir, hayvan hakları da önemlidir. Ancak her ikisinin de çözümü hukukun dışına çıkılarak değil, hukukun içinde kalınarak aranmalıdır.

Bugün belki sokak hayvanlarını tartışıyoruz. Yarın başka bir toplumsal mesele gündeme gelecek. Değişmemesi gereken tek şey ise hukuk devletinin temel ilkeleri ile hayvan haklarının ve tüm hakların korunması olursa problemleri çözmüş olacağız.

Bu noktada hem karar vericilere hem de vatandaşlara düşen önemli bir sorumluluk bulunuyor. Sokak hayvanları meselesini duygusal kutuplaşmaların ötesine taşıyarak bilimsel veriler, hukuki ilkeler ve toplumsal ihtiyaçlar ekseninde değerlendirmek gerekiyor. Kalıcı çözümler ancak merkezi idare, yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve vatandaşların ortak iradesiyle üretilebilir. Unutulmamalıdır ki, hukuk yalnızca sorunları çözmek için değil, çözüm yollarını meşru ve sürdürülebilir kılmak için de vardır.